تنشهای محیطی و انواع آن

تنشهای محیطی و انواع آن از مهمترین عوامل تعیین کننده الگوهای پراکنش گیاهی در
سطح جهان میباشد و تنش خشکی نیز

به سهم خود تعیین کننده بخشی از این
Y-Stress Susceptibility Index
پراکنش می.باشد در هر اکوسیستم هر گونه شرایط محیطی که موجب کاهش تولید
به حدی کمتر از مقدار پتانسیل ژنتیکی گردد میتواند تنش در نظر گرفته شود

مطالعات جدی پیرامون شرایط نا مناسب محیطی و واکنش گیاهان نسبت به

آنها از سال ۱۹۴۱ شروع شده .است

تا آن زمان از نظر زارع گیاهانی که در

شرایط نا مساعد رشد ،کردند گیاهان متعادلی بودند و گیاهانی که نمی توانستند

در این شرایط زندگی ،کنند حساس نامیده می.شدند لیکن از نظر علمی نیاز به

واژه هایی است که به طور کمی این

شرایط نا مساعد (سختی را بیان کنند لذا

با استفاده از ،مفاهیم تنشهای غیر زیستی

این طور تعریف میشود که هر عامل

محیطی است که به طور بالقوه برای

موجود زنده نامساعد باشد توانایی گیاه از

اینکه در حضور این تنش تا چه حدی میتواند بقاء خود را حفظ کند یا چه اندازه رشد ،

کند را مقاومت به تنش .گویند

تعریف تنشهای محیطی و انواع آن

تنش واژه ای است که اولین بار توسط دانشمندان

بیولوژیک در مورد موجودات زنده بکار برده شد

تنش نتیجه روند غیر عادی فرایندهای

فیزیولوژیک است که از تاثیر یک یا ترکیبی

از عوامل زیستی و محیطی حاصل

میشود همان طوری که در تعریف آمده

تنش دارای توان آسیب رسانی میباشد

که به صورت نتیجه یک متابولیسم غیر

عادی روی داده و ممکن است به صورت

افت ،شدید مرگ گیاه و یا مرگ بخشی

از گیاه بروز کند تنشهای محیطی را به

دو دسته تنشهای زیستی و غیر زیستی

فیزیکوشیمیایی تقسیم می.کنند تنشهای زیستی
حمله انواع آفات و عوامل بیماری زا به

گیاهان را شامل می.شود به طور کلی

تنش فیزیکوشیمیایی یا غیر زیستی

به ۵ گروه تقسیم می.شوند اهمیت تعدادی

از آنها به علت فراگیر بودن و تحقیقات

انجام شده مشخص گردیده .است به

طوری که از بین این ۵ گروه خشکی

،شوری درجه حرارت بالا و پایین نور و عناصر

غذایی خسارات ناشی از کمبود ،آب

شوری و دما در سطح جهان گسترده تر

است و به همین جهت بیشتر مورد مطالعه قرار میگیرند
تنشهای غیر زیستی از جمله ،خشکی

،شوری گرما و سرما و فلزات ،سنگین

از مهمترین عوامل محدود کننده رشد و

نمو گیاهان زراعی می.باشند. تخمین

زده شده است که ۹۰ درصد اراضی قابل کشت

جهان در معرض یک یا چند تنش قرار دارند از
مجموع تنشهای غیر زنده ۱۷ درصد مربوط

به ،خشکی ۲۰ درصد شوری ۱۵ درصد
دمای پایین ۴۰ درصد دمای بالا و ۸

درصد عوامل دیگر به خود اختصاص

میدهند که این موضوع خود گواهی

بر اهمیت تنش غیر زیستی است