وبلاگ
علت و درمان ته سیاه شدن گوجهفرنگی (پوسیدگی گلگاه)
علت و درمان ته سیاه شدن گوجهفرنگی (پوسیدگی گلگاه)
علت و درمان ته سیاه شدن گوجهفرنگی (پوسیدگی گلگاه)، بلایت انتهایی گلگاه، کمبود کلسیم گوجه، پوسیدگی میوه و سیاه شدن چیست و
چگونه شناسایی میشود؟ ته سیاه شدن یا پوسیدگی گلگاه (Blossom End Rot) یک اختلال فیزیولوژیک غیرواگیر در گوجهفرنگی است که با ظاهر شدن
یک لکه آبدار و قهوهای تا سیاه در انتهای میوه (محل اتصال گل) مشخص میشود. این لکه به تدریج گود رفته، چرمی و سیاه میشود. مهمترین نکته اینکه
این عارضه بیماری قارچی یا باکتریایی نیست و بین بوتهها منتقل نمیشود، بلکه ناشی از اختلال در تغذیه گیاه است. ته سیاه شدن معمولاً روی میوههای
در حال رشد (نیمی تا دو سوم اندازه نهایی) ظاهر میشود و میوههای بالغ و رسیده معمولاً درگیر نمیشوند.
علت اصلی: کمبود کلسیم در بافت میوه
دلیل اصلی ته سیاه شدن گوجهفرنگی، کمبود یون کلسیم (Ca²⁺) در بافت انتهایی میوه است. کلسیم نقش حیاتی در استحکام دیواره سلولی و
یکپارچگی غشاها دارد. وقتی کلسیم کافی به سلولهای انتهای میوه نرسد، دیواره سلولی ضعیف شده، سلولها فرو میریزند و بافت مرده و سیاه
تشکیل میشود.
نکته مهم: نبود کلسیم در خاک نیست!
در بیش از ۹۰ درصد موارد، خاک به اندازه کافی کلسیم دارد، اما گیاه قادر به جذب و انتقال آن به میوه نیست. عوامل زیر مانع جذب کلسیم میشوند.
عوامل تشدید کننده ته سیاه شدن
۱. نوسانات شدید رطوبت خاک
خشکی و آبیاری نامنظم، بزرگترین عامل است. کلسیم فقط با جریان آب از طریق تعرق به میوه میرسد. خشکی باعث قطع انتقال کلسیم و آبیاری
سنگین بعد از خشکی، رشد سریع میوه و افزایش تقاضا میشود.
۲. نیتروژن بیش از حد بالا
مصرف زیاد کودهای نیتروژنه (خصوصاً اوره و نیترات آمونیوم) باعث رشد رویشی شدید (برگ و ساقه) میشود و کلسیم به سمت برگها هدایت میشود و به میوه نمیرسد.
۳. شوری خاک و رقابت یونی
سدیم، پتاسیم و منیزیم زیاد در خاک با کلسیم بر سر جذب رقابت کرده و مانع ورود آن میشوند.
۴. ریشه آسیب دیده یا کم عمق
خاکهای سفت، فشرده، یا دچار پوسیدگی ریشه (ناشی از قارچ) توانایی جذب کلسیم را ندارند.
۵. دمای بالا و رطوبت نسبی خیلی کم یا خیلی زیاد
گرما و خشکی هوا تعرق را افزایش میدهد و گیاه آب و کلسیم زیادی از دست میدهد. رطوبت بالای ۹۰ درصد نیز تعرق را متوقف میکند.
راهکارهای قطعی پیشگیری و درمان
اقدامات زیر را به صورت ترکیبی انجام دهید:
۱. تنظیم آبیاری (مهمترین راهکار)
· آبیاری منظم و یکنواخت انجام دهید. از خشکی طولانی و سپس آبیاری سنگین جدا خودداری کنید.
· در هوای گرم، هر روز و در هوای معتدل، هر دو روز یکبار آبیاری کنید.
· از مالچ (کاه و کلش، پلاستیک سیاه) روی سطح خاک استفاده کنید تا رطوبت حفظ شود.
۲. تغذیه متعادل و کاهش نیتروژن
· از کودهای نیتروژن بالا در مرحله رویشی (قبل از گلدهی) استفاده کنید، اما پس از تشکیل میوه، نیتروژن را کاهش دهید.
· کود نیترات کلسیم (۱۵.۵ درصد نیتروژن + ۱۹ درصد کلسیم) به میزان ۵-۱۰ کیلوگرم در هکتار هر ۱۰-۱۴ روز یکبار از طریق آبیاری قطرهای (کودآبیاری) بهترین گزینه است.
· از مصرف کودهای آمونیوم بالا در زمان میوهدهی خودداری کنید.
۳. محلولپاشی کلسیم
با محلولپاشی برگی با کلرید کلسیم (۲-۳ گرم در لیتر آب) یا نیترات کلسیم (۵-۱۰ گرم در لیتر) هر هفته یکبار در عصر هنگام. محلولپاشی عارضه موجود را درمان نمیکند، اما از بروز آن روی میوههای جدید جلوگیری مینماید.
۴. بهبود خاک
· در کشت بعدی، آهک یا گچ (سولفات کلسیم) به خاک اضافه کنید.
· از کودهای حاوی کلسیم آلی مانند پودر سنگ آهک، صدف دریایی یا خاکستر چوب استفاده کنید.
· pH خاک را بین ۶.۵ تا ۶.۸ نگه دارید (اسیدیته پایین، جذب کلسیم را مختل میکند).
تکلیف میوههای دچار ته سیاه شده چه میشود؟
میوههای درگیر را چیده و دور بیندازید (به کمپوست نریزید). این میوهها قابل درمان نیستند و بوته انرژی خود را صرف میوههای سالم بعدی خواهد کرد.
قسمت سیاه شده را میتوانید جدا کنید و باقی میوه (در مراحل اولیه) قابل مصرف است، اما ارزش غذایی و بازارپسندی پایینی دارد.
جمعبندی: سه اقدام فوری
ته سیاه شدن گوجهفرنگی یک اختلال قابل پیشگیری است. با آبیاری منظم، کاهش نیتروژن پس از گلدهی و تأمین کلسیم قابل جذب (نیترات کلسیم در
آب یا محلولپاشی) میتوانید به راحتی از این عارضه جلوگیری کنید. به یاد داشته باشید که خاک شما به احتمال زیاد کلسیم کافی دارد، مشکل اصلی در
آبیاری و تغذیه متعادل است.